The Mystic PrragatiThe Mystic Prragati

अध्याय 9: राजविद्याराजगुह्ययोग

अध्याय 9, राजविद्याराजगुह्ययोग: 34 श्लोक: संस्कृत मूल, रोमन उच्चारण, हिंदी अर्थ और English meaning।

9.1

श्री भगवानुवाच
इदं तु ते गुह्यतमं प्रवक्ष्याम्यनसूयवे।
ज्ञानं विज्ञानसहितं यज्ज्ञात्वा मोक्ष्यसेऽशुभात्।।9.1।।

śhrī bhagavān uvācha
idaṁ tu te guhyatamaṁ pravakṣhyāmyanasūyave
jñānaṁ vijñāna-sahitaṁ yaj jñātvā mokṣhyase ’śhubhāt

अर्थ: श्रीभगवान बोले: तुम दोष नहीं निकालते, इसलिए मैं तुम्हें अनुभव सहित यह सबसे गुप्त ज्ञान बताऊँगा, जिसे जानकर तुम बुराई से छूट जाओगे।

English: The Blessed Lord said: To you, who do not find fault, I shall now declare this most secret knowledge together with realisation, knowing which you will be freed from evil.

9.2

राजविद्या राजगुह्यं पवित्रमिदमुत्तमम्।
प्रत्यक्षावगमं धर्म्यं सुसुखं कर्तुमव्ययम्।।9.2।।

rāja-vidyā rāja-guhyaṁ pavitram idam uttamam
pratyakṣhāvagamaṁ dharmyaṁ su-sukhaṁ kartum avyayam

अर्थ: यह सब विद्याओं का राजा है, सब रहस्यों का राजा है, सबसे पवित्र करने वाला है। इसका सीधा अनुभव होता है, यह धर्म के अनुसार है, करने में बहुत आसान है और अविनाशी है।

English: This is the king of sciences, the king of secrets, the supreme purifier. It is known by direct experience, in keeping with dharma, very easy to practise and imperishable.

9.3

अश्रद्दधानाः पुरुषा धर्मस्यास्य परन्तप।
अप्राप्य मां निवर्तन्ते मृत्युसंसारवर्त्मनि।।9.3।।

aśhraddadhānāḥ puruṣhā dharmasyāsya parantapa
aprāpya māṁ nivartante mṛityu-samsāra-vartmani

अर्थ: हे परंतप, जिन लोगों को इस धर्म में श्रद्धा नहीं, वे मुझे न पाकर मृत्यु वाले संसार के रास्ते पर लौट आते हैं।

English: People who have no faith in this dharma, O scorcher of foes, do not reach Me, and return to the path of this world of death.

9.4

मया ततमिदं सर्वं जगदव्यक्तमूर्तिना।
मत्स्थानि सर्वभूतानि न चाहं तेष्ववस्थितः।।9.4।।

mayā tatam idaṁ sarvaṁ jagad avyakta-mūrtinā
mat-sthāni sarva-bhūtāni na chāhaṁ teṣhvavasthitaḥ

अर्थ: मेरे अव्यक्त रूप से यह सारा जगत व्याप्त है। सब प्राणी मुझमें हैं, पर मैं उनमें नहीं हूँ।

English: All this world is pervaded by Me in My unmanifest form. All beings rest in Me, but I do not rest in them.

9.5

न च मत्स्थानि भूतानि पश्य मे योगमैश्वरम्।
भूतभृन्न च भूतस्थो ममात्मा भूतभावनः।।9.5।।

na cha mat-sthāni bhūtāni paśhya me yogam aiśhwaram
bhūta-bhṛin na cha bhūta-stho mamātmā bhūta-bhāvanaḥ

अर्थ: और फिर भी प्राणी मुझमें नहीं हैं: मेरा यह दिव्य योग देखो! मेरा आत्मा प्राणियों को पैदा करता है और पालता है, पर उनमें नहीं रहता।

English: And yet beings do not rest in Me: behold My divine yoga! My Self, which brings beings into existence and sustains them, does not rest in them.

9.6

यथाऽऽकाशस्थितो नित्यं वायुः सर्वत्रगो महान्।
तथा सर्वाणि भूतानि मत्स्थानीत्युपधारय।।9.6।।

yathākāśha-sthito nityaṁ vāyuḥ sarvatra-go mahān
tathā sarvāṇi bhūtāni mat-sthānītyupadhāraya

अर्थ: जैसे हर जगह चलने वाली तेज़ हवा हमेशा आकाश में ही रहती है, वैसे ही सब प्राणी मुझमें हैं, ऐसा जानो।

English: As the mighty wind, moving everywhere, always rests in space, know that in the same way all beings rest in Me.

9.7

सर्वभूतानि कौन्तेय प्रकृतिं यान्ति मामिकाम्।
कल्पक्षये पुनस्तानि कल्पादौ विसृजाम्यहम्।।9.7।।

sarva-bhūtāni kaunteya prakṛitiṁ yānti māmikām
kalpa-kṣhaye punas tāni kalpādau visṛijāmyaham

अर्थ: हे कुंती-पुत्र, कल्प (युग-चक्र) के अंत में सब प्राणी मेरी प्रकृति में समा जाते हैं, और कल्प की शुरुआत में मैं उन्हें फिर से रचता हूँ।

English: All beings, O son of Kunti, enter into My nature at the end of a cycle; at the beginning of a cycle I send them forth again.

9.8

प्रकृतिं स्वामवष्टभ्य विसृजामि पुनः पुनः।
भूतग्राममिमं कृत्स्नमवशं प्रकृतेर्वशात्।।9.8।।

prakṛitiṁ svām avaṣhṭabhya visṛijāmi punaḥ punaḥ
bhūta-grāmam imaṁ kṛitsnam avaśhaṁ prakṛiter vaśhāt

अर्थ: अपनी प्रकृति को वश में करके, मैं प्रकृति के वश में पड़े इन सब प्राणियों के समूह को बार-बार रचता हूँ।

English: Taking hold of My own nature, I send forth again and again this whole multitude of beings, helpless under the power of nature.

9.9

न च मां तानि कर्माणि निबध्नन्ति धनञ्जय।
उदासीनवदासीनमसक्तं तेषु कर्मसु।।9.9।।

na cha māṁ tāni karmāṇi nibadhnanti dhanañjaya
udāsīna-vad āsīnam asaktaṁ teṣhu karmasu

अर्थ: हे धनंजय, ये कर्म मुझे नहीं बाँधते, क्योंकि मैं उनमें आसक्ति के बिना, उदासीन की तरह रहता हूँ।

English: These actions do not bind Me, O Dhananjaya, for I remain as if indifferent, unattached to them.

9.10

मयाऽध्यक्षेण प्रकृतिः सूयते सचराचरम्।
हेतुनाऽनेन कौन्तेय जगद्विपरिवर्तते।।9.10।।

mayādhyakṣheṇa prakṛitiḥ sūyate sa-charācharam
hetunānena kaunteya jagad viparivartate

अर्थ: हे कुंती-पुत्र, मेरी देखरेख में प्रकृति चलने वाले और न चलने वाले सारे जगत को रचती है। इसी कारण यह संसार घूमता रहता है।

English: Under My watch, nature gives birth to all that moves and all that does not move. Because of this, O son of Kunti, the world turns round and round.

9.11

अवजानन्ति मां मूढा मानुषीं तनुमाश्रितम्।
परं भावमजानन्तो मम भूतमहेश्वरम्।।9.11।।

avajānanti māṁ mūḍhā mānuṣhīṁ tanum āśhritam
paraṁ bhāvam ajānanto mama bhūta-maheśhvaram

अर्थ: जब मैं मनुष्य का शरीर धारण करता हूँ, तब मूढ़ लोग मुझे तुच्छ समझते हैं। वे सब प्राणियों के महान ईश्वर के रूप में मेरे परम भाव को नहीं जानते।

English: Fools disregard Me when I take a human form, not knowing My higher nature as the great Lord of all beings.

9.12

मोघाशा मोघकर्माणो मोघज्ञाना विचेतसः।
राक्षसीमासुरीं चैव प्रकृतिं मोहिनीं श्रिताः।।9.12।।

moghāśhā mogha-karmāṇo mogha-jñānā vichetasaḥ
rākṣhasīm āsurīṁ chaiva prakṛitiṁ mohinīṁ śhritāḥ

अर्थ: उनकी आशाएँ बेकार, कर्म बेकार और ज्ञान बेकार है। वे विवेकहीन लोग राक्षसी और आसुरी, भ्रम में डालने वाले स्वभाव का सहारा लेते हैं।

English: With vain hopes, vain actions and vain knowledge, senseless, they fall into the deluding nature of fiends and demons.

9.13

महात्मानस्तु मां पार्थ दैवीं प्रकृतिमाश्रिताः।
भजन्त्यनन्यमनसो ज्ञात्वा भूतादिमव्ययम्।।9.13।।

mahātmānas tu māṁ pārtha daivīṁ prakṛitim āśhritāḥ
bhajantyananya-manaso jñātvā bhūtādim avyayam

अर्थ: पर हे पार्थ, दैवी स्वभाव वाले महात्मा मुझे सब प्राणियों का अविनाशी आदि कारण जानकर, अनन्य मन से मेरी भक्ति करते हैं।

English: But the great souls, O Partha, sheltered in the divine nature, worship Me with undivided minds, knowing Me as the imperishable source of all beings.

9.14

सततं कीर्तयन्तो मां यतन्तश्च दृढव्रताः।
नमस्यन्तश्च मां भक्त्या नित्ययुक्ता उपासते।।9.14।।

satataṁ kīrtayanto māṁ yatantaśh cha dṛiḍha-vratāḥ
namasyantaśh cha māṁ bhaktyā nitya-yuktā upāsate

अर्थ: वे हमेशा मेरा गुणगान करते हुए, पक्के व्रत के साथ कोशिश करते हुए, भक्ति से मुझे प्रणाम करते हुए, सदा मुझसे जुड़े रहकर मेरी उपासना करते हैं।

English: Always singing My glory, striving with firm resolve, bowing to Me with devotion, ever steadfast, they worship Me.

9.15

ज्ञानयज्ञेन चाप्यन्ये यजन्तो मामुपासते।
एकत्वेन पृथक्त्वेन बहुधा विश्वतोमुखम्।।9.15।।

jñāna-yajñena chāpyanye yajanto mām upāsate
ekatvena pṛithaktvena bahudhā viśhvato-mukham

अर्थ: कुछ और लोग ज्ञान-यज्ञ से मेरी उपासना करते हैं: कोई मुझे एक मानकर, कोई अलग-अलग मानकर, और कोई हर ओर मुख वाले मेरे विराट रूप को अनेक तरह से।

English: Others, offering the sacrifice of knowledge, worship Me as the One, as the many, and in many ways as the one whose face is everywhere.

9.16

अहं क्रतुरहं यज्ञः स्वधाऽहमहमौषधम्।
मंत्रोऽहमहमेवाज्यमहमग्निरहं हुतम्।।9.16।।

ahaṁ kratur ahaṁ yajñaḥ svadhāham aham auṣhadham
mantro ’ham aham evājyam aham agnir ahaṁ hutam

अर्थ: क्रतु (वैदिक कर्म) मैं हूँ, यज्ञ मैं हूँ, पितरों को दिया जाने वाला अन्न (स्वधा) मैं हूँ, औषधि मैं हूँ, मंत्र मैं हूँ, घी मैं हूँ, आग मैं हूँ और अर्पण की क्रिया भी मैं हूँ।

English: I am the ritual, I am the sacrifice, I am the offering to the ancestors, I am the healing herb; I am the sacred chant, I am the clarified butter, I am the fire, and I am the act of offering.

9.17

पिताऽहमस्य जगतो माता धाता पितामहः।
वेद्यं पवित्रमोंकार ऋक् साम यजुरेव च।।9.17।।

pitāham asya jagato mātā dhātā pitāmahaḥ
vedyaṁ pavitram oṁkāra ṛik sāma yajur eva cha

अर्थ: इस जगत का पिता, माता, पालने वाला और दादा मैं हूँ। जानने योग्य, पवित्र करने वाला, ॐकार, और ऋग्वेद, सामवेद और यजुर्वेद भी मैं ही हूँ।

English: I am the father of this world, the mother, the sustainer and the grandsire; I am what is to be known, the purifier, the syllable Om, and also the Rig, Sama and Yajur Vedas.

9.18

गतिर्भर्ता प्रभुः साक्षी निवासः शरणं सुहृत्।
प्रभवः प्रलयः स्थानं निधानं बीजमव्ययम्।।9.18।।

gatir bhartā prabhuḥ sākṣhī nivāsaḥ śharaṇaṁ suhṛit
prabhavaḥ pralayaḥ sthānaṁ nidhānaṁ bījam avyayam

अर्थ: लक्ष्य, पालने वाला, स्वामी, साक्षी, निवास, शरण और मित्र मैं हूँ। उत्पत्ति, प्रलय, आधार, भंडार और अविनाशी बीज भी मैं हूँ।

English: I am the goal, the support, the Lord, the witness, the abode, the refuge and the friend; the origin and the dissolution, the resting-place, the storehouse and the imperishable seed.

9.19

तपाम्यहमहं वर्षं निगृह्णाम्युत्सृजामि च।
अमृतं चैव मृत्युश्च सदसच्चाहमर्जुन।।9.19।।

tapāmyaham ahaṁ varṣhaṁ nigṛihṇāmyutsṛijāmi cha
amṛitaṁ chaiva mṛityuśh cha sad asach chāham arjuna

अर्थ: हे अर्जुन, मैं ही तपाता हूँ, मैं ही वर्षा को रोकता और बरसाता हूँ। अमरता भी मैं हूँ और मृत्यु भी, सत् भी मैं हूँ और असत् भी।

English: I give heat; I hold back and send forth the rain. I am immortality and also death, O Arjuna; I am both being and non-being.

9.20

त्रैविद्या मां सोमपाः पूतपापा
यज्ञैरिष्ट्वा स्वर्गतिं प्रार्थयन्ते।
ते पुण्यमासाद्य सुरेन्द्रलोक
मश्नन्ति दिव्यान्दिवि देवभोगान्।।9.20।।

trai-vidyā māṁ soma-pāḥ pūta-pāpā
yajñair iṣhṭvā svar-gatiṁ prārthayante
te puṇyam āsādya surendra-lokam
aśhnanti divyān divi deva-bhogān

अर्थ: तीनों वेदों को जानने वाले, सोमरस पीने वाले और पाप से शुद्ध हुए लोग यज्ञों से मेरी पूजा करके स्वर्ग जाने की प्रार्थना करते हैं। वे पुण्य से इंद्र के लोक में पहुँचकर स्वर्ग में देवताओं के दिव्य भोग भोगते हैं।

English: Those who know the three Vedas, drink the soma, and are purified of sin, worship Me with sacrifices and pray for the way to heaven. Reaching the holy world of Indra, they enjoy the divine pleasures of the gods in heaven.

9.21

ते तं भुक्त्वा स्वर्गलोकं विशालं
क्षीणे पुण्ये मर्त्यलोकं विशन्ति।
एव त्रयीधर्ममनुप्रपन्ना
गतागतं कामकामा लभन्ते।।9.21।।

te taṁ bhuktvā swarga-lokaṁ viśhālaṁ
kṣhīṇe puṇye martya-lokaṁ viśhanti
evaṁ trayī-dharmam anuprapannā
gatāgataṁ kāma-kāmā labhante

अर्थ: उस बड़े स्वर्ग-लोक को भोगकर, पुण्य खत्म होने पर वे फिर मनुष्य-लोक में आ जाते हैं। इस तरह तीनों वेदों के कर्मकांड पर चलने वाले, भोगों की कामना रखने वाले लोग आते-जाते रहते हैं।

English: Having enjoyed that vast heavenly world, they return to the world of mortals when their merit is spent. Thus, following the rites of the three Vedas and desiring enjoyments, they come and go.

9.22 · अर्थ और व्याख्या

अनन्याश्चिन्तयन्तो मां ये जनाः पर्युपासते।
तेषां नित्याभियुक्तानां योगक्षेमं वहाम्यहम्।।9.22।।

ananyāśh chintayanto māṁ ye janāḥ paryupāsate
teṣhāṁ nityābhiyuktānāṁ yoga-kṣhemaṁ vahāmyaham

अर्थ: पर जो लोग किसी और का विचार किए बिना मेरा ही चिंतन करते हुए मेरी उपासना करते हैं, उन सदा मुझसे जुड़े रहने वालों को जो चाहिए वह मैं पहुँचाता हूँ, और जो उनके पास है उसकी रक्षा करता हूँ।

English: But those who worship Me, thinking of no other, ever steadfast, I bring them what they lack and protect what they have.

9.23

येऽप्यन्यदेवता भक्ता यजन्ते श्रद्धयाऽन्विताः।
तेऽपि मामेव कौन्तेय यजन्त्यविधिपूर्वकम्।।9.23।।

ye ’pyanya-devatā-bhaktā yajante śhraddhayānvitāḥ
te ’pi mām eva kaunteya yajantyavidhi-pūrvakam

अर्थ: हे कुंती-पुत्र, जो भक्त श्रद्धा से दूसरे देवताओं की पूजा करते हैं, वे भी असल में मेरी ही पूजा करते हैं, पर सही तरीके से नहीं।

English: Even those devotees who worship other gods with faith are worshipping Me alone, O son of Kunti, though not in the proper way.

9.24

अहं हि सर्वयज्ञानां भोक्ता च प्रभुरेव च।
न तु मामभिजानन्ति तत्त्वेनातश्च्यवन्ति ते।।9.24।।

ahaṁ hi sarva-yajñānāṁ bhoktā cha prabhureva cha
na tu mām abhijānanti tattvenātaśh chyavanti te

अर्थ: क्योंकि सारे यज्ञों का भोगने वाला और स्वामी मैं ही हूँ। पर वे मुझे सच में नहीं जानते, इसलिए गिर जाते हैं (फिर जन्म लेते हैं)।

English: For I alone am the enjoyer and the Lord of all sacrifices. But they do not know Me in truth, and so they fall.

9.25

यान्ति देवव्रता देवान् पितृ़न्यान्ति पितृव्रताः।
भूतानि यान्ति भूतेज्या यान्ति मद्याजिनोऽपि माम्।।9.25।।

yānti deva-vratā devān pitṝīn yānti pitṛi-vratāḥ
bhūtāni yānti bhūtejyā yānti mad-yājino ’pi mām

अर्थ: देवताओं को पूजने वाले देवताओं के पास जाते हैं, पितरों को पूजने वाले पितरों के पास, भूत-प्रेतों को पूजने वाले भूत-प्रेतों के पास, और मुझे पूजने वाले मेरे पास आते हैं।

English: Those devoted to the gods go to the gods; those devoted to the ancestors go to the ancestors; those who worship spirits go to the spirits; and those who worship Me come to Me.

9.26 · अर्थ और व्याख्या

पत्रं पुष्पं फलं तोयं यो मे भक्त्या प्रयच्छति।
तदहं भक्त्युपहृतमश्नामि प्रयतात्मनः।।9.26।।

patraṁ puṣhpaṁ phalaṁ toyaṁ yo me bhaktyā prayachchhati
tadahaṁ bhaktyupahṛitam aśhnāmi prayatātmanaḥ

अर्थ: जो कोई भक्ति से मुझे एक पत्ता, एक फूल, एक फल या थोड़ा पानी चढ़ाता है, उस पवित्र मन वाले का प्रेम से दिया हुआ वह उपहार मैं स्वीकार करता हूँ।

English: Whoever offers Me with devotion a leaf, a flower, a fruit or water, that offering of love from the pure-hearted I accept.

9.27

यत्करोषि यदश्नासि यज्जुहोषि ददासि यत्।
यत्तपस्यसि कौन्तेय तत्कुरुष्व मदर्पणम्।।9.27।।

yat karoṣhi yad aśhnāsi yaj juhoṣhi dadāsi yat
yat tapasyasi kaunteya tat kuruṣhva mad-arpaṇam

अर्थ: हे कुंती-पुत्र, तुम जो भी करते हो, जो खाते हो, जो हवन करते हो, जो दान देते हो और जो तप करते हो, वह सब मुझे अर्पण करके करो।

English: Whatever you do, whatever you eat, whatever you offer in sacrifice, whatever you give, whatever austerity you practise, O son of Kunti, do it as an offering to Me.

9.28

शुभाशुभफलैरेवं मोक्ष्यसे कर्मबन्धनैः।
संन्यासयोगयुक्तात्मा विमुक्तो मामुपैष्यसि।।9.28।।

śhubhāśhubha-phalair evaṁ mokṣhyase karma-bandhanaiḥ
sannyāsa-yoga-yuktātmā vimukto mām upaiṣhyasi

अर्थ: इस तरह तुम अच्छे-बुरे फल देने वाले कर्म के बंधनों से छूट जाओगे। संन्यास योग में मन को लगाकर, मुक्त होकर, तुम मुझे पा लोगे।

English: In this way you will be freed from the bonds of action, with their good and bad results. With your mind set firmly in the yoga of renunciation and liberated, you will come to Me.

9.29 · अर्थ और व्याख्या

समोऽहं सर्वभूतेषु न मे द्वेष्योऽस्ति न प्रियः।
ये भजन्ति तु मां भक्त्या मयि ते तेषु चाप्यहम्।।9.29।।

samo ’haṁ sarva-bhūteṣhu na me dveṣhyo ’sti na priyaḥ
ye bhajanti tu māṁ bhaktyā mayi te teṣhu chāpyaham

अर्थ: मैं सब प्राणियों के लिए एक-सा हूँ; मेरे लिए न कोई बुरा है, न कोई खास प्यारा। पर जो भक्ति से मेरी उपासना करते हैं, वे मुझमें हैं और मैं उनमें हूँ।

English: I am the same towards all beings; to Me no one is hateful and no one is dear. But those who worship Me with devotion are in Me, and I am in them.

9.30

अपि चेत्सुदुराचारो भजते मामनन्यभाक्।
साधुरेव स मन्तव्यः सम्यग्व्यवसितो हि सः।।9.30।।

api chet su-durāchāro bhajate mām ananya-bhāk
sādhur eva sa mantavyaḥ samyag vyavasito hi saḥ

अर्थ: अगर बहुत बुरे आचरण वाला मनुष्य भी अनन्य भक्ति से मेरी उपासना करे, तो उसे साधु ही मानना चाहिए, क्योंकि उसने सही निश्चय कर लिया है।

English: Even if a person of very bad conduct worships Me with undivided devotion, they should be regarded as good, for they have resolved rightly.

9.31

क्षिप्रं भवति धर्मात्मा शश्वच्छान्तिं निगच्छति।
कौन्तेय प्रतिजानीहि न मे भक्तः प्रणश्यति।।9.31।।

kṣhipraṁ bhavati dharmātmā śhaśhvach-chhāntiṁ nigachchhati
kaunteya pratijānīhi na me bhaktaḥ praṇaśhyati

अर्थ: वह जल्दी ही धर्मात्मा बन जाता है और स्थायी शांति पाता है। हे कुंती-पुत्र, पक्का जान लो कि मेरा भक्त कभी नष्ट नहीं होता।

English: Soon they become righteous and attain lasting peace. Know for certain, O son of Kunti, that My devotee never perishes.

9.32

मां हि पार्थ व्यपाश्रित्य येऽपि स्युः पापयोनयः।
स्त्रियो वैश्यास्तथा शूद्रास्तेऽपि यान्ति परां गतिम्।।9.32।।

māṁ hi pārtha vyapāśhritya ye ’pi syuḥ pāpa-yonayaḥ
striyo vaiśhyās tathā śhūdrās te ’pi yānti parāṁ gatim

अर्थ: हे पार्थ, जो मेरी शरण लेते हैं, चाहे वे नीच मानी जाने वाली योनि में जन्मे हों, स्त्रियाँ हों, वैश्य हों या शूद्र, वे भी परम गति पाते हैं।

English: For those who take refuge in Me, O Partha, even those of humble birth, women, vaishyas and shudras, attain the supreme goal.

9.33

किं पुनर्ब्राह्मणाः पुण्या भक्ता राजर्षयस्तथा।
अनित्यमसुखं लोकमिमं प्राप्य भजस्व माम्।।9.33।।

kiṁ punar brāhmaṇāḥ puṇyā bhaktā rājarṣhayas tathā
anityam asukhaṁ lokam imaṁ prāpya bhajasva mām

अर्थ: तो फिर पुण्यात्मा ब्राह्मणों और भक्त राजर्षियों का तो कहना ही क्या! इस नाशवान और सुख रहित संसार में आकर मेरी भक्ति करो।

English: How much more, then, the holy brahmins and the devoted royal sages! Having come into this impermanent and joyless world, worship Me.

9.34

मन्मना भव मद्भक्तो मद्याजी मां नमस्कुरु।
मामेवैष्यसि युक्त्वैवमात्मानं मत्परायणः।।9.34।।

man-manā bhava mad-bhakto mad-yājī māṁ namaskuru
mām evaiṣhyasi yuktvaivam ātmānaṁ mat-parāyaṇaḥ

अर्थ: मुझमें मन लगाओ, मेरे भक्त बनो, मेरी पूजा करो, मुझे प्रणाम करो। इस तरह अपने आप को मुझसे जोड़कर, मुझे ही सबसे बड़ा लक्ष्य मानकर, तुम मुझे पा लोगे।

English: Fix your mind on Me, be devoted to Me, offer worship to Me, bow down to Me. Uniting your self with Me in this way, with Me as your highest goal, you will come to Me.

दूसरे अध्याय

12345678101112131415161718

गहरे संकट में Tele-MANAS 14416 (24 घंटे, मुफ़्त) पर बात करें।

📖 अपने मन की बात लिखें, गीता से उत्तर पाएँ